Geachte collega,

De afgelopen jaren is er sprake geweest van een toename van het aantal gevallen Q-koorts in Nederland. Het betrof aanvankelijk alleen de regio Noord-Oost-Brabant, maar in 2008 ook de regio Nijmegen en regio Bommelerwaard. Ook dit jaar signaleren we met name in de regio Bommelerwaard een verhoogd aantal Q-koorts gevallen.

Stand van zaken regio Rivierenland
In de eerste helft van 2009 heeft GGD Rivierenland 20 meldingen van Q-koorts ontvangen. Bij het merendeel hiervan werd geen duidelijke relatie met geiten en/of schapen gevonden. Er lijkt geen verband tussen de gevallen te zijn.

Kliniek
Q-koorts is een zoönose die wordt veroorzaakt door Coxiella burnettii. De ziekteverschijnselen zijn variabel en niet specifiek. De meeste infecties verlopen asymptomatisch of subklinisch. Indien klachten ontstaan betreft dit meestal koorts, hoofdpijn en een atypisch pneumoniebeeld.Ook kan er sprake zijn van een, meestal subklinisch verlopende, hepatitis.Complicaties treden met name op bij personen met bestaande hartklepafwijkingen, personen met een afweerstoornis en bij zwangeren. Complicaties betreffen: pericarditis, myocarditis, meningoencephalitits en een miskraam of intra-uteriene vruchtdood. Met name personen die contact hebben met geiten en schapen lopen risico op Q-koorts.

Maatregelen in veterinaire sector.
Op alle professionele melkgeiten en –schapenbedrijven gelden momenteel verplichte hygiëne maatregelen. De maatregelen zijn bedoeld om verspreiding van de Q-koortsbacterie tegen te gaan. De maatregelen betreffen onder andere knaagdierbestrijding, een uitmestverbod van de stal vanaf het begin van het lammerseizoen tot een maand naar afloop daarvan, de verplichting mest bij opslag en vervoer af te dekken en het verbod mest uit te rijden tenzij die onmiddellijk wordt ondergewerkt of het minstens 90 dagen gecomposteerde mest betreft. De AID handhaaft deze maatregelen. Daarnaast is een hygiënecode met aanvullende maatregelen door het ministerie van LNV en de Land- en Tuinbouworganisatie (LTO) vastgesteld.

Sinds de zomer van 2008 is er een meldingsplicht ingesteld voor melkgeiten- en melkschapenbedrijven met toegenomen verwerpingen. Deze bedrijven moeten extra hygiënemaatregelen nemen. In april 2009 is gestart met een verplichte vaccinatie tegen Q-koorts bij melkgeiten- en schapenbedrijven met 50 of meer dieren in een gebied van 50 km rondom Uden. De gehele regio rivierenland valt binnen dit gebied. De vaccinatieplicht geldt ook voor kinder- en zorgboerderijen en dierentuinen.

Voor meer informatie over deze maatregelen: www.minlnv.nl.

Wat doet de GGD na een melding?
Q-koorts is een meldingsplichtige ziekte. Dit houdt in dat wanneer Q-koorts wordt vastgesteld bij een persoon, het laboratorium en de behandelend arts dit op naam moeten melden aan de GGD. De GGD neemt vervolgens contact op met de aanvrager van het onderzoek voor verdere informatie. Daarna wordt contact opgenomen met de patiënt. De GGD zal de patiënt informeren over Q-koorts en navraag doen over mogelijke bronnen. De GGD meldt potentiële bronnen aan de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA). De VWA kan onderzoek opstarten bij deze potentiële bronnen.

Wat kunt u bijdragen in het bestrijden van Q-koorts bij mensen?
Als u veel vragen of onrust bemerkt onder werknemers van melkgeiten- of schapenbedrijven, wilt u dit dan doorgeven aan de GGD? Wij kunnen personen informeren over de ziekte. Wanneer u vermoedt dat op een bedrijf personen besmet zouden kunnen zijn geraakt met Q-koorts, kunt u hen adviseren met huisarts en/of GGD contact op te nemen. Op deze manier kan de diagnose eerder gesteld worden, zodat eerder behandeld kan worden. Wanneer u vermoedt dat een ongewoon groot aandeel van een veestapel besmet is met Q-koorts, kunt u dit ook aan de GGD melden. Wij kunnen dan extra alert zijn.

Als u nog vragen heeft naar aanleiding van deze brief of vragen over Q-koorts bij mensen in het algemeen, kunt u contact opnemen met de afdeling infectieziektebestrijding van GGD Rivierenland. Wij zijn op werkdagen te bereiken van 8.30 tot 17.00 uur via telefoonnummer 0344-698700.

Met vriendelijke groet,
GGD Rivierenland
P.J. Cornelissen
arts infectieziektebestrijding