Praten over problemen haalt de druk van de ketel

“Ik heb 32 jaar in de praktijk gewerkt,” zegt dierenarts Pieter van Veerhout (Red: naam gefingeerd vanwege privacy). “Ik weet nog dat in mijn begintijd geen aandacht bestond voor mentale gezondheid. Tijdens mijn studie had ik daarnaast nooit gehoord over persoonlijke en professionele ontwikkeling.” Na zijn afstuderen kreeg Van Veerhout de kans om te beginnen op een hoog aangeschreven paarden- en gezelschapsdierenkliniek. “Het was mijn droombaan.” Hij was goed met paarden en met mensen, toch werd hij door een van de leidinggevenden regelmatig afgekraakt. “Dat deed wat met me”, geeft Van Veerhout toe. “Ik zei tegen andere jonge collega’s en vrienden dat ik het werken op die kliniek enorm gaaf vond. Maar thuis vertelde ik een heel ander verhaal: dat ik heel veel kritiek kreeg van mijn leidinggevende en dat hij me liet zwemmen als ik om hulp vroeg. Mijn partner zei: ‘Of je houdt op met klagen of je gaat een andere baan zoeken’.” Dat maakte dat Van Veerhout uiteindelijk ging werken bij een kleine praktijk vlak in de buurt. “Voor die werkgever was niets te gek. Ze gaf me vertrouwen. Ik merkte dat ik daardoor tot bloei kwam.”

Toen bekend werd dat 16,8 procent van de dierenartsen binnen vijf jaar na het afstuderen het beroep verlaat, was dat voor Van Veerhout een schok. “Als ik deze dierenartsen en ook andere veterinaire professionals kan helpen het werkplezier terug te vinden of ze een hart onder de riem kan steken, dan doe ik dat graag.” Hij werd daarom een van de vrijwilligers die het Veterinair Vangnet bemensen. “Als vrijwilligers kregen we een goede training, gegeven door onder andere een professional van de Luisterlijn, een Nederlandse organisatie die 24 uur per dag, 7 dagen per week anonieme ondersteuning biedt via telefoon, chat en e-mail. Ze krijgen daar veel telefoontjes en daardoor hebben ze veel ervaring opgedaan. Ik leerde er veel van.”

Zelf kreeg Van Veerhout ook een beller aan de lijn via het Veterinair Vangnet. “Het was een dierenarts die aan haar eerste baan was begonnen, maar die het moeilijk had omdat haar leidinggevende haar nauweljks ondersteunde in de drukke kliniek waar ze werkzaam is. Ik kon vertellen dat ik haar verhaal helemaal herkende. Ze reageerde heel opgelucht. Dat je niet de enige bent die iets heeft meegemaakt, is een bevrijdende gedachte.” De vrijwilligers achter het Veterinair Vangnet luisteren, bieden emotionele steun en creëren een veilige ruimte waar dierenartsen en paraveterinairen zonder oordeel hun hart kunnen luchten.

“We geven geen concrete adviezen, maar stellen wel vragen,” vertelt Van Veerhout, “zoals: met wie heb je al over deze onderwerpen gepraat? We kunnen ook doorverwijzen naar andere hulpverleners, zoals de huisarts.”

Dat je in je eerste baan na je afstuderen tegen je grenzen aanloopt, is niet verwonderlijk, weet Van Veerhout. “De overgang is intens. Dat geldt voor iedereen, in elke sector. Het kost enorm veel energie je alles eigen te maken.” Daarnaast zul je in je werkende leven onvermijdelijk een keer een slechte leidinggevende treffen. “Er is geen werkplek waar het alleen maar koek en ei is. Zelfs de beste baas, leidinggevende of manager is niet volmaakt. Toch kun je leren respect te hebben voor de ander.”

Je zult als dierenarts -beginnend of ervaren-zelf ook op punten tekortschieten. “Hoe je leidinggevende daarop reageert, maakt een groot verschil”, stelt Van Veerhout. “Als die je uitscheldt of bestraft, word je alleen onzekerder. Hij of zij kan je echter ook helpen te voorkomen dat het nog een keer fout gaat.” Hij pleit ervoor dat ervaren dierenartsen vaker open durven zijn over hun eigen fouten en twijfels. “Een specialist chirurgie vroeg tijdens een lezing ooit: ‘wie van jullie heeft wel eens een eierstok laten zitten bij een sterilisatie?’ Niemand reageerde. Ze zei: ‘Ik wel.’ Toen kwamen de vingers omhoog.”

Door al deze ervaringen zal tijdens je werkende leven je weerbaarheid toenemen. “Stress hoort er een beetje bij in het begin,” aldus Van Veerhout. “Maar de balans moet goed zijn, zodat je niet instort. Je moet daarom wel eerlijk tegen jezelf zijn.” Het kan voorkomen dat je als dierenarts of andere veterinaire professional gewoon niet past bij een bepaalde praktijk, bijvoorbeeld omdat de cultuur niet aansluit bij je persoonlijkheid. “Soms kom je erachter, net als ik destijds, dat je je droom zult moeten opgeven. Ook daarvoor helpt het er met anderen over te praten.”

Van Veerhout hoopt dat iedere dierenarts of andere veterinaire professional die de behoefte voelt zijn of haar hart te luchten, ongeacht of deze net begint met werken of al een hele carrière achter de rug heeft, contact zal opnemen met het Veterinair Vangnet. “Wij kunnen een ventiel zijn waar mensen stoom kunnen afblazen.” Niet alleen veterinaire professionals die zelf problemen hebben, mogen bellen met het Veterinair Vangnet. “Het nummer is ook bedoeld voor professionals die zich zorgen maken om een collega dierenarts of paraveterinair die niet lekker in zijn of haar vel zit. Daar met iemand anders over praten, kan de druk helpen wegnemen.”

Maar symptoombestrijding is alleen op de korte termijn effectief, waarschuwt Van Veerhout. Er is namelijk veel hectiek in de gemiddelde dierenartsenpraktijk. “Leidinggevenden maken te weinig tijd voor de ondersteuning van de jonge dierenartsen en paraveterinairen in de onzekere eerste jaren. Er is bovendien weinig begrip voor mensen met problemen.” Van Veerhout had zelf een assistente met twee kinderen. De kleintjes hadden allebei een slaapstoornis. “Dat houdt geen mens vol. Ze stortte daarom zelf ook in. Een werkgever die dat soort problemen ‘gezeik’ vindt, zorgt alleen maar dat de situatie verder verslechtert.” Hij spoort daarom alle werkgevers en leidinggevenden in veterinair Nederland aan goed na te denken over hun rol in het bijstaan van hun medewerkers. “Dan nemen we het vuur onder de ketel weg. Ik durf te stellen dat de praktijk hierdoor uiteindelijk ook een beter financieel resultaat gaat genereren. Werkplezier en ontwikkeling gaan uitstekend samen met een gezond bedrijf.”