Kernwaarden begrenzen veilige toepassing generatieve artificiële intelligentie

Never skilling; het nooit volledig ontwikkelen van essentiële competenties. Het is één van de doembeelden van het gebruik van generatieve artificiële intelligentie, naast de skilling en mis skilling. Software die op basis van instructies zelfstandig een tekst produceert, kan een deel van ons leren overnemen. Lastige vraag? De computer geeft direct antwoord. Ik vraag me af wat dit gaat betekenen voor professionele standaarden en permanente educatie, begrippen die we met het oog op kwaliteit hoog in het vaandel hebben voor álle veterinaire professionals. AI is straks niet meer weg te denken uit ons dagelijkse werk, want de mogelijkheden voor diagnostiek, behandeling en nazorg zijn groot.

Scripties langste tijd gehad

In onderwijskringen wordt al flink nagedacht hoe studenten het beste kunnen worden voorbereid op een wereld waarin AI een steeds grotere rol speelt. Het beoordelen van scripties bijvoorbeeld lijkt zijn langste tijd te hebben gehad. Goede teksten kunnen immers met gebruik van talloze kennisbronnen, razendsnel worden gegenereerd. De scriptie die daaruit voortkomt, is niet geschikt om te toetsen of de leerling de stof tot zich heeft genomen. Sterker nog, het doen van onder meer literatuuronderzoek verandert wezenlijk van aard door de mogelijkheid gigantische hoeveelheden bronnen te raadplegen en data te verwerken. De docent of beoordelaar zal waarschijnlijk zelf AI moeten gebruiken om te bevatten wat de kwaliteit is van het eindresultaat. Als dit voor scripties al het geval is, wat betekent dit voor professionele standaarden, die idealiter gebaseerd zijn op de laatste stand van wetenschap en techniek? Wat als die wetenschap en techniek zich in hoog tempo en onnavolgbaar doorontwikkelen, terwijl de inkt nog aan het opdrogen is? Hoe weet je dan of je up to date bent? Of erger nog, hoe voorkom je dat je competenties afnemen, bijvoorbeeld als de nieuwe ontwikkelingen sneller gaan dan je met nascholing kan bijhouden?

Dagelijkse praktijk advocaten

We zijn gelukkig niet de enige professie die worstelt met deze vragen. Digitalisering en AI veranderen bijvoorbeeld ook de dagelijkse praktijk van advocaten. De Nederlandse Orde van Advocaten stelt dat veilige toepassing van AI begrensd wordt door de kernwaarden van de advocatuur: onafhankelijkheid, partijdigheid, vertrouwelijkheid, integriteit en deskundigheid. De advocaat blijft altijd zelf verantwoordelijk voor het uiteindelijk advies en de bescherming van cliëntbelangen. De Orde beveelt aan om te investeren in kennis over (generatieve) AI, om er praktische ervaring mee op te doen, de output altijd te verifiëren en vooraf met leveranciers te bespreken hoe kwaliteit en waarborgen zijn geregeld. Verdere aanbevelingen hebben betrekking op onafhankelijkheid, integriteit en partijdigheid, zoals het voorkómen van benadeling door onevenwichtige of bevooroordeelde algoritmen. Het zijn adviezen waar wij ook ons voordeel mee zouden kunnen doen, als we AI veilig willen toepassen in onze veterinaire sector.

Niet vervangen

“Dierenartsen zullen niet worden vervangen door AI, maar als ze géén AI gebruiken zullen ze worden vervangen door dierenartsen die dat wel doen,” aldus Nancy de Briyne, directeur van de Federation of Veterinarians of Europe (FVE). Een waarheid als een koe. Dit geldt misschien nog wel meer voor degenen die kwaliteitsstandaarden opstellen en nascholing accrediteren voor veterinaire professionals. Dat zijn en blijven wij zelf; dat is een belangrijk grondbeginsel bij de vorming van de nieuwe federatie. De tip van de Nederlandse Orde van Advocaten om ons daarbij te laten leiden door onze kernwaarden is een goede. Hoe dat precies zal uitpakken, is zelfs met behulp van AI nog niet helemaal uit te tekenen. Maar als wij consequent het heil van mens en dier vooropstellen en daarbij staan voor een zorgvuldige afweging van alle belangen (de Code voor de Dierenarts in een notendop), houden wij het stuur in eigen handen. Laten wij het samen goed vasthouden!