Centrum voor neurologie en neurochirurgie

Paul Mandigers is Europees erkend veterinair specialist neurologie. “Ik vond neurologie tijdens mijn studie al een super boeiend vakgebied en probeerde alle neurologiepatiënten te zien. Mijn collega’s droegen ze graag aan me over.” Sinds begin dit jaar werkt hij aan de faculteit Diergeneeskunde voor het Centrum voor neurologie en neurochirurgie, dat hij vorm geeft onder supervisie van hoogleraar chirurgie Björn Meij.

Aan de faculteit Diergeneeskunde in Utrecht werd neurologie lange tijd als een onderdeel van de interne geneeskunde gezien, vertelt Paul. “Inmiddels weten we dat de neurologie veel meer is dan alleen interne geneeskunde. In Londen begon men daarom al tien jaar geleden meer focus op neurologie en neurochirurgie te leggen. Die afdeling is intussen van één persoon gegroeid tot een van acht stafleden en vijf ‘residents’. Op andere faculteiten Diergeneeskunde zie je dezelfde ontwikkeling. Het departement Geneeskunde van Gezelschapsdieren heeft genetica, oncologie, cardiologie en neurologie aangewezen als speerpunten. De faculteit spant zich dan ook in om de neurologie tot volle bloei te laten komen.”

Een centrum voor neurologie en neurochirurgie is volgens Paul een logische ontwikkeling. “In de neurologie zie je relatief veel moeilijke patiënten, waar eerstelijns dierenartsen minder goed mee uit de voeten kunnen. Het gaat ook vaak om spoedeisende gevallen. Het vak zelf heeft zich ook ontwikkeld: we proberen steeds meer de individuele patiënt te begrijpen en de behandeling daarop aan te passen. Daar is specialistische kennis voor nodig.” Wat ook meespeelt is dat veel neurologische aandoeningen bij dieren één op één vergelijkbaar zijn met ziektes bij de mens. “Met het translationele onderzoek dat we uitvoeren dragen we ook bij aan verbetering van de humane geneeskunde”, aldus Paul. “Bijvoorbeeld: in een Nature-tijdschrift heeft recent een artikel van ons gestaan over een erfelijke ruggenmergziekte waarvan de mutatie inzicht geeft over een vergelijkbare ziekte bij de mens. Verder hebben we recent bij een Nederlands hondenras een mutatie gevonden die lijkt op de mutatie die bij mensen betrokken is bij ALS.”

Neurologie

In het centrum komt het komende jaar eerst de nadruk te liggen op epilepsie. “1 procent van alle honden krijgt epilepsie”, stelt Paul. “30 procent daarvan blijkt moeilijk instelbaar op een behandeling. We willen ons inzetten om die 30 procent toch goed ingesteld te krijgen.” Volgens Paul hebben dierenartsen tijdens hun opleiding geleerd dat ze een hond met epilepsie medicamenteus moeten behandelen en als dat niet werkt euthanasie de enige oplossing is. “Nu snappen we veel beter hoe epilepsie ontstaat. Het gaat daarbij naast de genetische achtergrond ook om de ‘triggers’. Met betrekking tot epilepsie is de vraag dan hoe we als dierenartsen deze ‘triggers’ kunnen aanpakken. Deels kan dat medicamenteus, maar ook dieet, cannabidiol en transcraniaal magnetisme zijn in te zetten. Chirurgische behandeling kan bij bepaalde vormen misschien een uitkomst bieden maar daar is nog veel onderzoek voor nodig. Daarom ben ik blij dat we binnen dit centrum ook gebruik kunnen maken van de neurochirurgische expertise van de groep van professor Björn Meij en zijn collega’s.”  Het centrum zal zich niet alleen inzetten voor een betere behandeling van zieke honden, maar wil ook zorgen dat minder honden ziek worden. Daarom is er veel aandacht voor genetisch onderzoek. “Veel neurologische aandoeningen zijn erfelijk,” stelt Paul. “De bordercollie is een in fysiek opzicht gezonde hond. Helaas zijn er bij dit ras een aantal voorouders gebruikt die epilepsie vererfden. Twee studies hebben laten zien dat de helft van de bordercollies therapieresistent is. Ze worden daarom snel geëuthanaseerd. Dat willen we terugdringen.” Paul heeft contact opgenomen met de Border Collie Club. “Nu zijn we samen epilepsielijders aan het identificeren. Deze honden zullen we zo goed mogelijk beschrijven (fenotyperen). Vervolgens zoeken we, samen met de universiteit van Helsinki, of we in hun DNA mutaties kunnen ontdekken.” Met kennis over de genetische achtergrond van ziekten is een beter fokbeleid mogelijk en dus een gezondere populatie. “Links- of rechtsom: we moeten de rashonden en ook de ‘look alikes’ gezonder krijgen”, verklaart Paul. “We werken daarom nauw samen met het Expertisecentrum Genetica Gezelschapsdieren (ECGG) en met toonaangevende genetica-instituten zoals de universiteiten van Helsinki en Bern.” Bij de Drentse Patrijshond is het al gelukt door een actief fokbeleid de incidentie van epilepsie te verminderen. Epilepsie is natuurlijk niet de enige neurologische aandoening waar het centrum voor neurologie en neurochirurgie aandacht aan besteedt. Bewegingsstoornissen zoals de vaak erfelijke varianten van de ziekte van Parkinson die bij honden voorkomen zullen ook onderwerp zijn van onderzoek.

Neurochirurgie

De neurochirurgie is onder leiding van hoogleraar Björn Meij al jarenlang een focus in het chirurgieprogramma binnen de UKG. Paul: “Met de neurochirurgische expertise in het centrum kunnen we ons in Nederland en ver daar buiten goed positioneren.

De grote stroom van patiënten voor wervelkolomchirurgie en intracraniale chirurgie naar de UKG past bij de neurologie als speerpunt voor de UKG. De aanwezigheid in de UKG van een snelle 64 slice C- scanner en een 1,5 Tesla MRI-scanner vergroot de diagnostische mogelijkheden voor de neurologisch patiënt enorm en maakt accurate neurochirurgische planning mogelijk. Ook de nabehandeling heeft een plek binnen dit centrum met de start van de dierfysiotherapie en de hydrotherapie.”

Toekomst

Op dit moment kent het centrum een neurologiestaf van drie dierenartsen, waarvan Paul voltijds aan de afdeling verbonden is. Hoogleraar chirurgie Björn Meij superviseert het centrum en houdt zich, samen met zijn chirurgiecollega’s, bezig met de neurochirurgie. “Ons doel is een centrum dat vijf dagen per week overdag de optimale zorg biedt aan neurologie en neurochirurgische patiënten”, stelt Paul. “Tevens willen we ’s nachts en in het weekend opvang bieden aan de neurologische en neurochirurgische spoedpatiënt. Om dit te bereiken willen we in de toekomst de opnamecapaciteit voor dit soort complexe patiënten verbeteren en vergroten. Ook willen we het kennisniveau van onze afdeling steeds verder verhogen. Waarschijnlijk zullen we eind dit jaar of volgend jaar starten met een nieuwe opleiding tot specialist Neurologie. De bedoeling is dat we uiteindelijk met een team van vier of vijf veterinaire neurologen en de afdeling Chirurgie de neurologische en neurochirurgische patiënten in Nederland en daarbuiten kunnen bedienen.”

Tekst Johan Klein Haneveld    Foto faculteit Diergeneeskunde

Om te kunnen reageren op een bericht dient u ingelogd te zijn.


Inloggen