Een kijkje in de keuken van de NVWA-IOD

De Inlichtingen- en Opsporingsdienst van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA-IOD) doet strafrechtelijk onderzoek naar criminaliteit (fraude) op het werkterrein van de NVWA. De NVWA-IOD ontvangt fraudesignalen van verschillende bronnen, zoals consumenten, inspecteurs van de NVWA, bedrijven en dierenartsen.

Tekst: Bart Fortuin, NVWA

De Inlichtingen- en Opsporingsdienst van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA-IOD) doet strafrechtelijk onderzoek naar criminaliteit (fraude) op het werkterrein van de NVWA. De NVWA-IOD ontvangt fraudesignalen van verschillende bronnen, zoals consumenten, inspecteurs van de NVWA, bedrijven en dierenartsen.

In het oktobernummer kon je lezen hoe je vermoedens van fraude bij de NVWA-IOD kunt melden. In dit artikel geeft de NVWA-IOD een kijkje in de keuken: welke strafrechtelijke onderzoeken doet de NVWA-IOD op het werkterrein van de dierenarts?

Paardenvleesaffaire
De NVWA-IOD is bij het grote publiek vooral bekend vanwege de paardenvleesaffaire. In 2013 startte de NVWA-IOD een onderzoek naar vleeshandelaar Willy Selten. Hij werd ervan verdacht op grote schaal goedkoop paardenvlees als duurder rundvlees te verkopen. Dit is niet alleen een economisch delict. De vleeshandelaar verkocht namelijk ook paardenvlees dat niet voor humane consumptie gebruikt mocht worden. Deze paarden hadden gedurende hun leven de ontstekingsremmer fenylbutazon toegediend gekregen. Dit voor mensen kankerverwekkende middel werd in het vlees aangetroffen en daarom was er sprake van een risico voor de volksgezondheid. Selten is in maart van dit jaar in hoger beroep veroordeeld tot twintig maanden gevangenisstraf

Paardenpaspoorten
De fraude was onder meer mogelijk omdat er werd gerommeld met paardenpaspoorten. In de paspoorten ontbrak informatie zoals medische attesten, en paspoorten en paarden hoorden niet bij elkaar. De NVWA-IOD ontvangt vaker meldingen van alerte dierenartsen die paspoorten onder ogen krijgen waarbij ze het gevoel hebben dat er ‘iets’ niet klopt. Stiekem veranderingen aanbrengen in paardenpaspoorten valt onder valsheid in geschrift en is strafbaar.

Valsheid in geschrift
Valsheid in geschrift komt in de opsporingspraktijk van de NVWA-IOD veel voor. Het is een serieus vergrijp. Dat blijkt wel uit de strafmaat die de wetgever heeft gesteld: maximaal zes jaar gevangenisstraf. De NVWA-IOD ziet in zijn onderzoeken verschillende vormen van valsheid in geschrift waarbij dierenartsen worden gedupeerd. Denk bijvoorbeeld aan het vervalsen van handtekeningen van dierenartsen op gezondheidsverklaringen die verplicht zijn bij de export van dieren. En het vervalsen van stempels of handtekeningen van dierenartsen in paarden- of hondenpaspoorten. Soms zijn deze vervalsingen niet met het blote oog waar te nemen en andere keren is er sprake van ‘slordig’ en daardoor opvallend knip- en plakwerk.

Vleessector

De NVWA-IOD heeft van oudsher een goede informatiepositie in de vleessector. Dit komt mede door de vele dierenartsen die namens de NVWA toezicht houden in de slachterijen. De onderzoeken in deze sector richten zich vooral op het zogenaamde ‘omkatten’ van vlees. Dit is het bewust en illegaal administratief wijzigen van de identiteit van een product zodat het meer geld oplevert. Bijvoorbeeld: de identiteit van steekvlees (of een ander dierlijk bijproduct) op papier wijzigen in vlees voor humane consumptie, paardenvlees op papier wijzigen in rundvlees, regulier geproduceerd vlees wijzigen in biologisch of het land van herkomst wijzigen. Deze vorm van fraude frustreert de traceerbaarheid van het vlees en ondermijnt het consumentenvertrouwen in voedsel. Traceerbaarheid is een belangrijk onderdeel van het Europese voedselveiligheidssysteem. Deze vorm van fraude is vaak alleen te ontdekken door een diepgravend onderzoek in de administratie.

Diergeneesmiddelen
De handel in en het gebruik van diergeneesmiddelen is aan strenge regels gebonden. De wetgever wil hiermee gevaren voor de gezondheid van mens en dier of schade voor het milieu voorkomen. Een van de instrumenten hiervoor is het kanalisatieregime waarmee ‘onoordeelkundig’ gebruik van diergeneesmiddelen wordt tegengegaan. De NVWA-IOD ziet in verschillende opsporingsonderzoeken dat niet iedereen zich aan deze regels houdt. Denk aan bedrijven en individuen die illegaal diergeneesmiddelen verkopen die alleen door een dierenarts verkocht mogen worden. Andere voorbeelden zijn illegale handel in -en gebruik van- antibiotica en de import van verboden groeihormonen. Eind 2018 heeft het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden een verdachte in een onderzoek van de NVWA-IOD veroordeeld tot zes maanden onvoorwaardelijke gevangenisstraf voor de illegale import van een verboden groeihormoon. De consumptie van vlees van dieren die met deze stof zijn behandeld kan schadelijk zijn voor de volksgezondheid. Bovendien kan het voor de hele vleessector vergaande consequenties hebben. Andere landen zouden in zo’n geval bijvoorbeeld maandenlang de import van Nederlands vlees kunnen boycotten.

Dierenarts als verdachte
Het komt voor dat een dierenarts verdachte is in een onderzoek van de NVWA-IOD. Deze zaken hebben vooral betrekking op de illegale handel in of het onjuist gebruik van diergeneesmiddelen. Omdat deze zaken nog door de rechter moeten worden beoordeeld, kan er in deze fase weinig over worden verteld. Een van deze zaken is in de media geweest en draait om een dierenarts uit Groningen die ervan wordt verdacht verplichte vaccinaties van pluimvee tegen Newcastle disease (NCD) niet of onjuist te hebben uitgevoerd bij pluimveehouders. Vaccinatie tegen NCD is verplicht voor commercieel gehouden pluimvee. NCD is een zeer besmettelijk virus bij vogels. Bij pluimvee kan het ernstige ziekteverschijnselen en sterfte veroorzaken. Wanneer er een uitbraak is op een bedrijf moet het worden geruimd. Een datum voor deze rechtszaak is nog niet bekend. De rechter beoordeelt uiteindelijk of er daadwerkelijk is gefraudeerd.

Melden bij de NVWA-IOD
Dierenartsen kunnen een belangrijke rol spelen bij het signaleren van fraude. Door het melden van fraude of vermoedens dat er iets niet in de haak is, kunnen zij helpen om de gezondheid van mens en dier, dierenwelzijn en de voedselveiligheid te beschermen. De NVWA-IOD is bereikbaar via het nummer (088) 22 30 030 of via e-mail: infodesk.iod@nvwa.nl. Wil je melden maar absoluut anoniem blijven dan kan dit bij het Team Criminele Inlichtingen (TCI). Het TCI is 24/7 bereikbaar via nummer (06) 13 44 94 77. Elke melding wordt bekeken en gewogen. Niet elke melding leidt tot een strafrechtelijk onderzoek. Wel is elke melding waardevol: elke melding is een puzzelstukje. Wanneer de puzzel compleet is, wordt er een strafrechtelijk onderzoek gestart.

Melden bij de NVWA
Voor meldingen over zaken waarbij vermoedelijk geen sprake is van fraude -of als je een vraag hebt over de NVWA- kun je contact op nemen met de NVWA. Dit kan via nummer (0900) 03 88 of via de website www.nvwa.nl. De NVWA registreert je melding, bekijkt deze en bepaalt of er vervolgacties nodig zijn.

Om te kunnen reageren op een bericht dient u ingelogd te zijn.


Inloggen