Juridisch/wetgeving

Heb je vragen over het invullen van EU-dierenpaspoorten? Wat kan en mag de paraveterinair? Ondernemer en vragen over röntgen, RI&E of algemene voorwaarden? Geen probleem! Alle informatie die je nodig hebt is hier te vinden.

Wat zijn de wettelijke rust- en arbeidstijden?

In Nederland hebben we de Arbeidstijdenwet (ATW) en het Arbeidstijdenbesluit (ATB). Hieronder volgt een samenvatting van de regelgeving die geldt voor werknemers van achttien jaar en ouder.

Maximaal aantal uren
Afgesproken is dat deze werknemers maximaal twaalf uur per dienst en maximaal zestig uur per week mogen werken. Echter, in een periode van 4 weken mag een werknemer gemiddeld niet meer dan 55 uur per week werken. En in een periode van 16 weken mag deze werknemer niet meer dan 48 uur per week werken.

Pauzes
Als een werknemer meer dan 5,5 uren werkt, heeft hij recht op een pauze van minstens 30 minuten. Zou deze werknemer meer dan tien uren werken in één dienst dan heeft hij recht op 45 minuten pauze. Die pauze kan overigens opgesplitst worden in pauzes van minimaal 15 minuten.

Regels omtrent nachtdiensten
Onder een nachtdienst wordt verstaan een dienst waarin meer dan één uur arbeid wordt verricht tussen 00.00 uur en 06.00 uur. Per 16 weken mag een werknemer maximaal 36 nachtdiensten (eindigend na 02.00 uur) draaien. Voor een werknemer die regelmatig in nachtdienst werkt, geldt dat deze dienst dan maximaal tien uur mag duren. Als een werknemer incidenteel een nachtdienst werkt, mag een nachtdienst maximaal twaalf uur duren. Daarnaast mag een werknemer niet meer dan zeven achtereenvolgende diensten werken als één van die diensten een nachtdienst is.

Rusttijd na een nachtdienst
Als een werknemer een nachtdienst heeft gedraaid, die na 02:00 is geëindigd, heeft deze werknemer recht op een onafgebroken rustperiode van veertien uur. Deze mag maximaal één keer ingekort worden tot minimaal acht uur in iedere periode van zeven dagen. Heeft een werknemer drie of meer nachtdiensten gedraaid dan moet een onafgebroken rustperiode volgen van minimaal 46 uur.

Dagelijkse en wekelijkse rusttijden
De dagelijkse standaardrusttijd is elf uur. Eens in de zeven dagen mag deze ingekort worden tot minimaal acht uur. Maar alleen als de aard van de arbeid of de bedrijfsomstandigheden dit met zich meebrengen. Een werknemer heeft standaard minimaal 36 uur aaneengesloten rusttijd in een periode van zeven dagen. Als deze rustperiode aanbreekt dan moet er in een periode van veertien dagen sprake zijn van minimaal 72 uur aaneengesloten rust. Deze rustperiode van 72 uur mag eventueel opgesplitst worden in perioden van minimaal 32 uur.

Consignatiediensten
De tijd waarin een werknemer opgeroepen kan worden, geldt in geval van consignatie of bereikbaarheidsdienst niet als arbeidstijd. Wordt een werknemer opgeroepen en moet hij aan het werk, dan telt die tijd wel als arbeidstijd. Voor een oproep staat vervolgens minimaal een half uur arbeidstijd, ook als de werknemer slechts een kwartier aan het werk was. Wordt een werknemer binnen een half uur nadat hij via een oproep aan het werk ging, opnieuw opgeroepen dan geldt de tussenliggende tijd ook als arbeidstijd.

Een werknemer mag niet langer dan 13 uur per 24 uur werken, inclusief de uren die voortkomen uit oproepen. In een periode van vier weken mag een werknemer maximaal veertien dagen oproepbaar zijn, maar per vier weken mag een werknemer minimaal tweemaal twee aaneengesloten dagen niet werken en ook niet oproepbaar zijn.

Heeft een werknemer net een nachtdienst gedraaid of staat hij kort voor een nachtdienst? Dan mag hij tot elf uur voor het begin van die dienst niet oproepbaar zijn en tot veertien uur erna. Is een werknemer binnen zestien weken zestien keer of meer oproepbaar tussen 00:00 uur en 06:00 uur dan mag hij binnen die zestien weken niet meer dan gemiddeld veertig uur per week werken. Maar hij mag binnen die zestien weken gemiddeld 45 uur per week werken als hij direct na de laatste nachtoproep acht uur aaneengesloten rust kent en niet oproepbaar is. En als dat niet mogelijk is dan moet hij in ieder geval dezelfde dag nog (dus voor 00:00 uur) acht uur aaneengesloten rusten.

NB: een oproep geldt niet als onderbreking van de dagelijkse of wekelijkse rusttijd en een nachtoproep geldt niet als nachtdienst.

Werken op zondag
Als uitgangspunt geldt dat een werknemer niet op zondag hoeft te werken, tenzij de werkgever dat met de werknemer afgesproken heeft. Waarbij aangetekend dat werken op zondag alleen mag als het soort werk dat noodzakelijk maakt. Ook bedrijfsomstandigheden kunnen zondagswerk noodzakelijk maken. In dat geval moet eerst met de ondernemingsraad overeenstemming zijn bereikt en bovendien moet de werknemer er ook zelf mee instemmen. Een werknemer heeft minstens dertien vrije zondagen per jaar.

Uitzonderingen Arbeidstijdenwet
Soms is de ATW niet of niet geheel van toepassing. Denk aan plotselinge onvoorziene gevaarlijke situaties, waarbij het naleven van de wettelijke regels adequaat handelen zou belemmeren. Of als naleving het handhaven van de openbare orde zou verstoren. Of denk aan de zondagsarbeid voor mensen met een geestelijk ambt binnen de kerk. Andere groepen zijn bijvoorbeeld werknemers die ten minste drie maal het minimumloon verdienen (tenzij het gevaarlijk werk, nachtdienst of werk door niet-leidinggevenden in de mijnbouw betreft; vrijwilligers, medisch en tandheelkundig specialisten, verpleeghuisartsen, huisartsen en sociaal geneeskundigen).

Verplichtingen voor werkgevers
Elke werkgever moet een deugdelijke registratie van de gewerkte uren bijhouden. Hoe hij dat doet, maakt niet uit, maar de Arbeidsinspectie moet kunnen zien of de ATW nageleefd is. Het arbeidspatroon van de werknemers moet schriftelijk vastgelegd worden (iedere werknemer moet het kunnen inzien). Veranderingen in bijvoorbeeld het rooster moet een werkgever zo tijdig mogelijk meedelen, waarbij het uitgangspunt is dat die minstens 28 dagen van te voren aan werknemers bekend gemaakt moet worden. Daarbij moet de werkgever zoveel mogelijk rekening houden met de persoonlijke omstandigheden van de werknemers.

Niet naleven van de ATW
In eerste instantie geldt dat werknemers zelf moeten opletten dat de regels voor arbeidstijd, rusttijd, pauze en nachtarbeid niet overtreden worden. Werkgevers mogen van hun personeel niet verlangen om buiten de regels om te werken. De Arbeidsinspectie voert regelmatig steekproefsgewijs controles. Overtreedt een bedrijf de wettelijke regels dan kan de inspectie, eventueel na een waarschuwing, een boete opleggen die kan oplopen tot 11.250 euro (natuurlijke personen) en 45.000 euro (rechtspersonen). Als de overtreding van dien aard is dat de gezondheid van kinderen of de verkeersveiligheid in het geding komt, kan een proces-verbaal opgemaakt worden voor strafrechtelijke vervolging.