Op zoek naar de oorzaken van mastitis

Tekst Alice Booij Boehringer Ingelheim

Gericht behandelen, het liefst met een smalspectrummiddel, luidt het devies van de inleiders op het symposium ‘Mastitis in cows, what is the evidence to treat?’. “Speel voor Sherlock Holmes wanneer je op zoek gaat naar de oorzaken van mastitis”, adviseerde Ruth Zadoks, dierenarts en hoogleraar epidemiologie aan de universiteit van Glasgow in Schotland.

Het eerste dat de Deense dierenarts Niels Nyengaerd veehouders adviseert bij het optreden van mastitis is: neem een melkmonster. “Elke dag onderzoeken we twintig tot vijftig melkmonsters. Je moet weten wat de boosdoener bij mastitis is om succesvol te kunnen behandelen.” Nog dezelfde dag krijgen de melkveehouders overigens bericht over de uitkomst. De dierenarts heeft in zijn praktijk 130 melkveebedrijven die variëren in grootte van 70 tot 1.100 melkkoeien. “We gebruiken standaard zoveel mogelijk smalspectrummiddelen, alleen bij E. coli en Klebsiella zetten we breedspectrum antibiotica in.” Ook adviseerde Nyengaerd bij het monitoren van de uiergezondheid om bij het melken aanwezig te zijn. “Uiergezondheid heeft heel veel te maken met hygiëne. In de melkstal zie je het resultaat van hygiëne in het management en tijdens het melken.” Het werk van Nyengaerd en zijn collega’s is de afgelopen jaren sterk verschoven van behandelen van dieren naar meer preventief en protocolmatig werken. “Je moet goed kijken naar het resultaat van een behandeling. Soms kun je beter besluiten een koe op te ruimen in plaats van te behandelen”, waren nog een paar adviezen van de praktiserend dierenarts.

smanlspectrum penicilline

Met het symposium lanceerde Boehringer Ingelheim hun nieuwe eerstekeusmiddel Ubropen. Een smalspectrummiddel dat éénmaal daags gedoseerd wordt en een flexibele behandelduur kent die varieert van drie tot vijf dagen, zo lichtte Boehringer Ingelheim dierenarts Monique Driesse toe. “Een smalspectrum penicilline is net zo effectief als een breed spectrum preparaat voor grampositieve kiemen, terwijl het minder risico geeft op resistentie. Bovendien blijven zo de (semi) synthetische antibiotica beschikbaar voor humaan gebruik.” Daarmee benadrukte de dierenarts de boodschap vanuit de Europese Commissie: “Pathogenen die gevoelig zijn voor penicilline moeten niet behandeld worden met betalactam- of breedspectrum antibiotica, tenzij de patiënt allergisch is voor penicilline.”

Een nieuw middel voor de grampositieve mastitisverwekkers is zeer welkom gezien het aandeel dat deze groep heeft in het aantal mastitis-
gevallen in Europa. Driesse presenteerde uitkomsten van Europees onderzoek waaruit bleek dat in Europa meer dan 50 procent van de mastitis veroorzaakt wordt door grampositieve kiemen en dat in landen als Nederland, België en Scandinavische landen penicilline officieel
eerste keus is. “Streptokokken en de meeste stafylokokken zijn goed gevoelig voor penicilline.’ Minder onderscheid koe- en omgevingsgebonden Ruth Zadoks, dierenarts en hoogleraar epidemiologie aan de universiteit van Glasgow in Schotland maakte het voor dierenarts en veehouder nog wat ingewikkelder. Ze merkte op dat het onderscheid tussen koe- en omgevingsgebonden, grampositieve mastitisverwekkers de laatste jaren steeds minder scherp is. “Voor S. aureus, S. uberis en ook S. agalactiae geldt hetzelfde: ze kunnen zowel koe- als omgevingsgebonden zijn.” Het vraagt dus wel een brede blik van dierenarts en veehouder om te kunnen zien waar de ziekteverwekker vandaan komt en waar de uiergezondheid op melkveebedrijven verbetering behoeft.

“Gedraag je als Sherlock Holmes”, grapte Zadoks die aangaf dat er op zich aan de zieke dieren niet veel af te lezen valt. Het draait om de data die in steeds grotere mate op de bedrijven aanwezig is om daarmee en slimme analyse te maken van de oorzaken van de uiergezondheidsproblemen. “Treft de mastitis vooral vaarzen? Dan is de melkmachine niet zozeer de boosdoener.” Zoek naar verbanden tussen de mastitisgevallen en bijvoorbeeld het lactatiestadium. Ook het celgetalverloop en welke kwartieren aangetast zijn, kunnen wijzen op de oorsprong van de mastitis. “Het geeft een indicatie van de ziekteverwekker en het helpt zeker om maatregelen te nemen voor het voorkomen van mastitis.” Naast het analyseren van de getallen is het ook belangrijk goed rond te kijken in de stal. Hoe is het met de hygiëne gesteld, hoe schoon wordt er gemolken? “Wanneer je keuzes maakt voor het behandelen van de koeien moet je de omgeving, de ziekteverwekker en de koe kennen. Mastitis is wellicht makkelijk in één woord samengevat, maar het kan zich op veel verschillende manieren manifesteren en vraagt daarom om een grondige analyse.”
Het symposium ‘Mastitis in cows, what is the evidence to treat?’ van Boehringer Ingelheim vond plaats op 14 september in Ouwehands Dierenpark in Rhenen.

Uitwisseling met humaan

Het vergelijk tussen mastitis bij koeien en borstontsteking bij vrouwen lijkt ver gezocht, echter Nabeela Mughal, werkzaam bij het Imperial Collega in London gaf aan dat we humaan en veterinair nog veel van elkaar kunnen leren. “Ook bij borstontsteking maak je keuzes voor een middel, praten we over de behandelduur en hebben we zorgen over resistentie. Daarbij veranderen inzichten in de tijd.” Mughal moedigde aan om kennis uit te wisselen en ervaringen te delen. “Daarmee kunnen we het behandelen en voorkomen van mastitis zowel humaan als veterinair verbeteren.”

Om te kunnen reageren op een bericht dient u ingelogd te zijn.


Inloggen