Stallenbouw belangrijk voor dierenwelzijn

Een goede koestal is comfortabel en praktisch ingericht zodat zowel de dieren als de veehouder daar optimaal baat bij hebben. Het bedrijf Vetvice geeft adviezen om dergelijke stallen te realiseren. Centraal staat het eigen concept Koesignalen, dat uitgaat van het gedrag en behoeften van koeien. Dat dit concept aanslaat, blijkt uit de toenemende belangstelling. Het bedrijf is niet alleen actief in Nederland maar ook in vele andere Europese landen.

Nico Vreeburg, mede-eigenaar van Vetvice, kwam vanmorgen terug uit Finland. Daar heeft hij enkele lezingen gegeven over stallenbouw en twee veehouders bezocht die een nieuwe stal willen laten bouwen. Onze afspraak is ’s middags bij Peer Claassen in het Gelderse Beuningen. Deze veehouder liet in 2012 een nieuwe stal bouwen voor zijn 120 koeien en kreeg daarbij advies van het bedrijf. De stal is aan twee zijden vrijwel open, zodat er altijd frisse buitenlucht aanwezig is. De koeien hebben veel ruimte, een aparte afkalfafdeling en in de ligboxen ligt paardenmest afkomstig van een manege. De dieren voelen zich blijkbaar op hun gemak. Sommige zijn nieuwsgierig en besnuffelen de onbekende gasten. Andere liggen relaxed te herkauwen in de ligboxen.

Leren kijken

Vetvice bestaat inmiddels twintig jaar en telt vier eigenaren die allemaal dierenarts zijn. Het idee was destijds kennis uit de wetenschap en de praktijk over de rundveehouderij ter beschikking te stellen aan derden. Twee van de eigenaren, onder wie Vreeburg, hebben zich vooral gespecialiseerd in de stallenbouw. “Hierbij staat ons concept Koesignalen, ontwikkeld door mijn collega’s Jan Hulsen en Joep Driessen, centraal. Boeren zijn altijd druk bezig met hun werk, maar kijken vaak onvoldoende naar hun dieren. Wij geven workshops Koesignalen om hen beter te leren kijken naar het gedrag van hun dieren, wat dat betekent en wat ze daarmee kunnen doen.” Veel bestaande stallen dateren uit de vorige eeuw en voldoen niet meer aan de nieuwste inzichten wat koecomfort betreft, zegt Vreeburg. “De koeien zijn gemiddeld groter geworden en passen niet meer in die oude stallen. Ook is er onvoldoende ventilatie. Boven de 20 graden Celsius krijgt een koe last van hittestress. Een koe heeft goed voer, water, licht, lucht, rust en ruimte nodig. Dit zijn de zes punten van onze Koesignalen-diamant, waar we bij onze ontwerpen alles aan ophangen. Dit doen we overigens niet alleen voor de melkgevende maar ook voor de droge koeien, die nog vaak het stiefkind zijn.” Verder is het volgens hem van groot belang dat de veehouder er efficiënt kan werken, dat er duurzame materialen worden toegepast en de stal in de toekomst eenvoudig is uit te breiden. “Deze stal van Claassen kan bijvoorbeeld makkelijk worden verlengd en worden uitgebreid met twee melkrobots.”

Arbeidsscan en hekkenplan

Met een veehouder die een nieuwe koevriendelijke en efficiënte stal wil laten bouwen, gaat een adviseur van het bedrijf uitgebreid in gesprek tijdens een of meerdere bedrijfsbezoeken. In het ontwerpproces wordt onder andere een arbeidsscan gemaakt om alle activiteiten gedurende een jaar door te nemen in het stalontwerp. Een extra mogelijkheid is een gedetailleerd hekkenplan, zodat alle hekken op de juiste plaats zitten en de goede kant opdraaien. Dit alles leidt uiteindelijk tot een bouwtekening. Vreeburg: “Normaal worden stallen ontworpen door technisch ingenieurs of bouwkundigen. Wij ontwerpen vanuit de koe en de boer. Onze slogan is dan ook: ‘happy cows, happy farmers’. Als de koe het goed heeft, geldt dat eveneens voor de boer.” Een belangrijk aspect waar de adviseurs altijd de nadruk op leggen, is het materiaal waarmee de ligboxen worden gevuld. Diepstrooisel – zoals paardenmest, vezel-
fractie van koemest, stro-kalk-water, of andere organische materialen – is al een hele verbetering in vergelijking met matrassen, licht Vreeburg toe. “Bij matrassen krijgen koeien te vaak beschadigingen aan poten en hakken, doordat ze te hard en/of te ruw zijn. Maar een ligbox met een laag zand van minimaal 25 centimeter dik is verreweg het beste. Zand heeft zoveel voordelen. Het is anorganisch waardoor er geen bacteriegroei ontstaat en uierontsteking uitblijft. Antibiotica is dan niet meer nodig. Verder is zand zacht en vervormbaar en daardoor comfortabel, biedt het grip aan de koeien en draineert het uitstekend. Bovendien leven melkkoeien op `zandbedrijven’ ruim tweemaal zo lang, onder meer door de veel betere klauwgezondheid. Helaas maakt onbekend nog onbemind. Veel boeren durven er niet aan te beginnen omdat ze bang zijn voor slijtage van de stal door het schurende effect van dit materiaal, terwijl boeren met zandboxen hier nooit over klagen.”

Variatie aanbieden

Bas Rodenburg, hoogleraar dierenwelzijn aan de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht, vindt het werk van Vetvice erg nuttig. Het is volgens hem altijd positief om veehouders te stimuleren goed naar hun dieren te kijken. “Het bedrijf geeft hen advies over hun ze de gezondheid en het welzijn van hun koeien kunnen waarborgen in combinatie met een goede productie en economische resultaten. Deze praktische benadering zal veel veehouders aanspreken. En zand is de laatste jaren inderdaad in opkomst als materiaal voor ligboxen. Ik kan me voorstellen dat een koe dan lekker ligt omdat zand vervormbaar is en daardoor het lichaam goed ondersteunt. De beste manier om naar die voorkeuren te kijken, is variatie aan te bieden in ligboxmateriaal, zodat de koe zelf kan kiezen.”

Veehouder Peer Claassen (links) en dierenarts Nico Vreeburg (rechts).

Om te kunnen reageren op een bericht dient u ingelogd te zijn.


Inloggen