Stand van zaken borging van het veterinair toezicht op melkveebedrijven

Houd u vast; wat volgt is lichtelijk taaie kost! We hebben in dit bericht ons uiterste best gedaan goed uit te leggen hoe zaken in elkaar zitten en hoe we de belangen van jullie als praktiserende rundveedierenartsen behartigen. Dat blijkt nog niet zo eenvoudig en we kunnen ons goed voorstellen dat er na het lezen vragen zijn.  Als dit zo is mail/bel/app ons met die  vragen en eventuele andere opmerkingen en aanvullingen. Dat helpt en sterkt ons!

Wat is er aan de hand?

In aansluiting op ons vorige bericht van afgelopen september willen we jullie informeren over de actuele stand van zaken in de borging van het veterinair toezicht op melkveebedrijven. Zoals gezegd zijn we namens jullie actief betrokken bij het project “Integraal Instrument Diergezondheid en Welzijn” (IIDW). Dit project is gestart in opdracht van  de Nederlandse Zuivel Organisatie( NZO) en hierin werken we als dierenartsen (KNMvD, CPD) samen met de belangenorganisaties van melkveehouders (LTO, NMV) en de zuivelondernemingen (NZO).

Waarom moet het anders?

Dit project “IIDW” is gestart naar aanleiding van kritiek van vooral de toezichthouder binnen de zuivel, het Centraal Orgaan voor Kwaliteitsaangelegenheden in de Zuivel (COKZ). Deze kritiek betrof de huidige systematiek van veterinair toezicht. Ook van collega´s uit het veld hoorden we dat er onduidelijkheid bestond over de rol en de verantwoordelijkheid van praktiserende dierenartsen binnen dit toezicht.

Instrumenten en het toezicht op diergezondheid en dierwelzijn

De huidige instrumenten van dit veterinaire toezicht zijn het Periodiek Bedrijfsbezoek (PBB), het BedrijfsGezondheidsPlan (BGP), de Continue Diergezondheidsmonitor (CDM), en het KoeKompas. Elk instrument heeft zijn eigen doel en historie en is gebaseerd op de EU-hygiëneverordening, nationale wetgeving ,eisen van zogenaamde “derde landen” (landen buiten Europa) of afnemers. Door verschillende zuivelorganisaties worden deze instrumenten in verschillende combinaties en in verschillende frequenties toegepast.

Om de kritiek van het COKZ het hoofd te bieden en het veterinaire toezicht binnen de kwaliteitssystemen werkbaar te houden is er binnen de sector behoefte aan één toekomstbestendig systeem. Een systeem dat voor alle melkveehouders en zuivelondernemingen beschikbaar is, dat de diergezondheid en het dierenwelzijn op praktische wijze in beeld brengt en dat de voedselveiligheid borgt. Daarmee kan de zuivel ook in de toekomst blijven voldoen aan eisen van overheden, klanten en maatschappij.

Rol van de dierenarts en onze principes en randvoorwaarden

De dierenarts heeft op dit moment verschillende rollen. Zo is er via het PBB op basis van Europese wetgeving een controlerende rol op de veehouder en via bijvoorbeeld het BedrijfsGezondheidsPlan of KoeKompas is er een adviserende rol. Binnen het sectoroverleg is uitgebreid gesproken over deze rollen en vooral ook over de onafhankelijkheid van de dierenarts.
Met andere woorden: kan een dierenarts met een financieel belang onafhankelijk en controlerend acteren? Om deze vraag te beantwoorden zijn wij namens de KNMvD met onze leden in gesprek gegaan. De conclusie  was dat dit mogelijk is mits de randvoorwaarden goed geregeld zijn.

Daarom hebben we als dierenartsen afgelopen september de volgende principes en randvoorwaarden  vastgesteld en hier houden we in het overleg ook aan vast:

  1. Er dient een duidelijke scheiding te zijn in instrumenten per doel; een “adviesinstrument” kan dus niet tegelijkertijd een “controle-instrument” zijn.
  2. Er dient een aparte kwalificatie èn borging van de controlerende rol te zijn.
  3. Er dient keuzevrijheid te zijn: de controlerende en adviserende rol van de dierenarts op het primaire bedrijf kán door dezelfde (praktiserende) dierenarts worden ingevuld, maar dit hoeft niet.

Dit alles onder de randvoorwaarden dat:

  • Het uitgangspunt is gerechtvaardigd vertrouwen.
  • Er is een resultaatsverplichting van veehouders en alleen op basis van harde cijfers.
  • Er komt een vraag om advies vanuit de veehouder (vanwege de resultaatsverplichting).
  • Er is ondersteuning vanuit de zuivel voor het behalen van de resultaten.

Hoe nu verder en mogelijke knelpunten

De wensen van de sectorpartijen zijn dus een integraal instrument dat:

  • Wordt gedragen door de verschillende sectorpartijen;
  • Transparant en duidelijk is voor zuivelkopers en ngo’s;
  • Wordt geaccepteerd door de controlerende instanties.

Het huidige systeem voldoet hier niet aan en er moet na lang overleg nu op relatief  korte termijn een alternatief worden ingesteld.

2019

2019 wordt gezien als een tussenjaar waarin  KoeKompas en CDM voor alle zuivelondernemingen beschikbaar komen.  FrieslandCampina heeft inmiddels besloten dat per 1 juli 2019 al hun melkveehouders  verplicht mee moeten doen aan CDM en KoeKompas. Dit betekent dat deze bedrijven in 2019 minimaal één keer per jaar een KoeKompas moeten laten uitvoeren. In de huidige Regeling diergeneeskundigen staat dat een BGP (of KoeKompas als equivalent daarvan) jaarlijks (maximaal 12 maanden)  geëvalueerd moet worden. Dit levert voor 2019 dus mogelijk een knelpunt op. Daarom wordt er op dit moment gesproken met de overheid over de verruiming van deze termijn. Indien hier wijzigingen in optreden houden wij jullie natuurlijk op de hoogte.

2020

In de loop van 2020 moet het nieuwe definitieve integrale instrument klaar zijn en worden geïmplementeerd. Op dit moment wordt gewerkt aan de vorm en de inhoud van dit instrument. Zodra hier meer over duidelijk is zullen we jullie informeren. Voor ons standpunt in deze houden wij ons aan de hierboven beschreven leidende principes.

Factsheets

Meer informatie over deze materie is te vinden in de Factsheet KoeKompas en de Factsheet Continue Diergezondheidsmonitor.

Tot slot

We doen ons uiterste best om goed uit te leggen hoe zaken in elkaar zitten en hoe we de belangen van jullie praktiserende rundveedierenartsen behartigen. Het is alleen erg complex materie (zeker als je het kort en bondig wilt beschrijven) en we kunnen ons goed voorstellen dat er nog vragen zijn. Mail/bel/app ons met die vragen en andere opmerkingen en houd uiteraard de nieuwsbrieven in de gaten. We zullen het toch samen, met elkaar, moeten doen!

Met collegiale groet,

Maaike van den Berg
Erwin Hoogland: emhoogland@hetnet.nl  en 06-53488128
Eelke Raven: ERaven@gelredierenartsen.nl

Om te kunnen reageren op een bericht dient u ingelogd te zijn.


Inloggen