De recherche van de NVWA

Stel je de volgende situatie voor. Je vangt een gesprek op tussen enkele veehouders. Zij hebben het over een andere veehouder, Gerard. Jij kent die Gerard wel en komt regelmatig bij hem op het erf. Een van de veehouders vertelt dat Gerard een nieuwe bijverdienste heeft. Gerard handelt in antibiotica die hij bij een neef in Duitsland koopt. De handel is natuurlijk hartstikke illegaal, maar de veehouders snappen Gerard wel. De prijzen in de agrarische sector zijn zo laag dat een veehouder best creatief mag zijn om een extra zakcentje te verdienen. Wat doe je met deze informatie?

Tekst: Bart Fortuin, NVWA

Stel je de volgende situatie voor. Je vangt een gesprek op tussen enkele veehouders. Zij hebben het over een andere veehouder, Gerard. Jij kent die Gerard wel en komt regelmatig bij hem op het erf. Een van de veehouders vertelt dat Gerard een nieuwe bijverdienste heeft. Gerard handelt in antibiotica die hij bij een neef in Duitsland koopt. De handel is natuurlijk hartstikke illegaal, maar de veehouders snappen Gerard wel. De prijzen in de agrarische sector zijn zo laag dat een veehouder best creatief mag zijn om een extra zakcentje te verdienen. Wat doe je met deze informatie?

De informatie voelt niet goed. Je baalt dat je het weet. Je vindt ongecontroleerd en illegaal gebruik van antibiotica onwenselijk. Niet in de laatste plaats omdat het bijdraagt aan de antibioticumresistentieproblematiek. Je wilt dat Gerard stopt met zijn illegale handel. Maar je ziet dit niet als jouw taak. De overheid is verantwoordelijk om types zoals Gerard aan te pakken. Je besluit dat je de informatie wilt delen met de overheid, maar waar moet je daarvoor zijn? De NVWA heeft een eigen recherche-afdeling. Daar kun je altijd terecht met informatie over vermoedens van fraude.

Strafrechtelijk onderzoek
De Inlichtingen- en Opsporingsdienst van de NVWA (NVWA-IOD) is de recherche van de NVWA. Bij de NVWA-IOD werken rechercheurs en andere specialisten op het gebied van strafrechtelijke opsporing. De NVWA-IOD is een van de vier Bijzondere Opsporingsdiensten in Nederland en doet onderzoek naar criminaliteit (fraude) op de thema’s waar de NVWA verantwoordelijk voor is. Enkele voorbeelden van onderwerpen waar de NVWA-IOD onderzoek naar doet zijn: grootschalige fraude met vlees, illegale handel in diergeneesmiddelen en bestrijdingsmiddelen, fraude met meststoffen en fraude met goedkeuringscertificaten voor attractietoestellen.

Element van bedrog

De delicten die de NVWA-IOD onderzoekt zijn divers. Dit komt omdat het begrip ‘fraude’ een verzamelnaam is voor verschillende misdrijven zoals valsheid in geschrift, witwassen, oplichting of zwaardere overtredingen van bijzondere wetgeving. Fraude onderscheidt zich van ‘gewone’ overtredingen door het opzettelijke karakter en het economische motief. In fraude zit altijd een element van bedrog.

Risico’s van fraude
De aanpak van fraude is belangrijk. Fraude levert namelijk bijna altijd risico’s op. Denk bijvoorbeeld aan risico’s voor de voedselveiligheid wanneer paarden die niet zijn bestemd voor humane consumptie toch in de voedselketen terechtkomen. Of risico’s voor de volksgezondheid als veehouders -dankzij leveranciers zoals Gerard- illegaal antibiotica aan hun dieren toedienen. Ook kan fraude risico’s voor het dierenwelzijn opleveren, bijvoorbeeld wanneer wilde dieren worden gevangen en illegaal -en vaak onder erbarmelijke omstandigheden- naar Europa worden geëxporteerd.

Fraude is ondermijnend voor het vertrouwen
En wat denk je dat fraude kan doen met het consumentenvertrouwen in voedsel? Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat na de paardenvleesaffaire het vertrouwen in vlees flink is gedaald. Dit is een serieuze ontwikkeling. Vertrouwen in voedsel is belangijk. We hebben het elke dag nodig en consumenten moeten er daarom op kunnen vertrouwen dat voedingsmiddelen veilig en betrouwbaar zijn. Ook ‘Kleine vissen’ zoals Gerard dragen bij aan de afname van dit vertrouwen. Zijn handeltje kan namelijk tot gevolg hebben dat vlees van de markt gehaald moet worden. De overheid hecht veel waarde aan het consumentenvertrouwen. Na de paardenvleesaffaire is de overheid samen met brancheorganisaties een groot offensief gestart om dit vertrouwen te verbeteren (https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2013/06/13/actieplan-taskforce-voedselvertrouwen).

Georganiseerde handel
De bijverdienste van veehouder Gerard lijkt op het eerste gezicht wellicht onschuldig: hij doet het op kleine schaal en die man mag best een extra zakcentje verdienen. Toch is het belangrijk dat de NVWA-IOD dit soort meldingen ook ontvangt. De informatie over Gerard kan net dat ene puzzelstukje zijn waardoor een heel netwerk van handelaren in illegale diergeneesmiddelen aangepakt kan worden.

Wanneer melden bij de NVWA-IOD?
Je hoeft niet te wachten met contact op te nemen met de NVWA-IOD totdat je tegen een concreet en bewijsbaar fraudegeval aanloopt. Je mag ook altijd bellen of mailen als je het gevoel hebt dat er ‘iets’ niet zuiver is. De NVWA-IOD denkt graag mee en zal proberen deze onderbuikgevoelens te concretiseren. Dit soort ‘onderbuik-signalen’ kunnen voor de NVWA-IOD juist van belang zijn. Ook als je je afvraagt waar je naar moet kijken om fraude te herkennen, denkt de NVWA-IOD graag met je mee. Voor meldingen over zaken waarbij vermoedelijk geen sprake is van fraude -of als je een vraag hebt over de NVWA- kun je contact op nemen met de NVWA. Dit kan via nummer (0900) 03 88 of via de website www.nvwa.nl. De NVWA registreert je melding, bekijkt deze en bepaalt of er vervolgacties nodig zijn.

Melden bij de NVWA-IOD
Melden bij de NVWA-IOD is eenvoudig. De NVWA-IOD is bereikbaar via het nummer (088) 22 300 30 of via e-mail: infodesk.iod@nvwa.nl. Wil je melden maar absoluut anoniem blijven dan kan dit bij het Team Criminele Inlichtingen (TCI). Dit team schermt de identiteit van melders te allen tijde af omdat het vergaande consequenties kan hebben wanneer hun identiteit bekend wordt. Denk bijvoorbeeld aan ontslag, bedreiging of erger. Het TCI is 24/7 bereikbaar via nummer (06) 13 44 94 77. Wanneer je contact opneemt met het TCI is het van belang dat je dit niet met anderen bespreekt. Anders kan volledige anonimiteit niet worden gegarandeerd.

Elke melding is waardevol
Elke melding die bij de NVWA-IOD binnenkomt, wordt bekeken en gewogen. Dit wordt gedaan door analisten en informatierechercheurs die zijn gespecialiseerd in het beoordelen en samenbrengen van informatie. Zij proberen de melding in een bredere context te plaatsen en zoeken naar aanvullende informatie die de melding bevestigt. Elke melding is daarom waardevol: net die ene melding kan het missende puzzelstukje zijn. Wanneer de puzzel compleet is, wordt er een strafrechtelijk onderzoek gestart. In principe hoor je niet wat er met je melding is gebeurd. Dit is geen onwil. Er is bijvoorbeeld een strafrechtelijk onderzoek gestart. Om verschillende redenen, zoals privacy en opsporingsbelang, wordt er in principe geen informatie uit een lopend onderzoek gedeeld. Daarnaast is de NVWA-IOD aan allerlei wettelijke regels gebonden met wie informatie gedeeld mag worden. Weet wel dat er altijd naar je melding wordt gekeken.

Binnenkort volgt er een tweede artikel over de NVWA-IOD. In dit artikel wordt ingegaan op de zaken die de NVWA-IOD draait. Dit artikel staat in het Tijdschrift voor Diergeneeskunde van december 2019.

Om te kunnen reageren op een bericht dient u ingelogd te zijn.


Inloggen