Technologie hulp bij managen van veestapels

Tekst en beeld Berrie Klein Swormink

 

Precision Livestock Farming is het benutten van technologie bij het managen van de veestapel. Door meer informatie te verzamelen over het individuele dier, kunnen ziektes worden voorkomen, worden minder grondstoffen en antibiotica gebruikt, en presteren de dieren beter. De technische mogelijkheden nemen snel toe.

“Moderne technologie maakt het mogelijk op een veebedrijf enorme hoeveelheden data te verzamelen.” Dit stelt Lenny van Erp. Ze is Lector Precision Livestock Farming bij HAS Hogeschool Den Bosch. “Dat is alleen interessant als je die data op een slimme manier combineert, deelt, analyseert en vertaalt naar concrete werkadviezen. Met Precision Livestock Farming kun je dieren waarmee iets aan de hand is veel gerichter controleren. Dat is efficiënter en problemen worden eerder opgespoord.”

Data

Volgens Van Erp begint Precision Livestock Farming met het benutten van data die toch al vastgelegd worden, zoals gegevens over het stalklimaat, de voer- en wateropname en bij koeien de melkproductiegegevens. “Een volgend niveau is het toepassen van extra sensoren om aanvullende data te verzamelen. Denk bijvoorbeeld aan stappentellers en hoestmonitoren. Daarnaast biedt robotisering groeiende mogelijkheden om extra data te verwerven. In de melkveehouderij is de melkrobot al jaren ingeburgerd. In de intensieve veehouderij zijn vormen van robotisering in ontwikkeling.”
Van Erp constateert dat Precision Livestock Farming in de melkveehouderij het verst is. “Dat heeft ongetwijfeld te maken met het feit dat koeien, in vergelijking met andere veehouderijsectoren, de meest dure dieren zijn.”

Activiteitsmeters zijn ingeburgerd

Activiteitsmeters, vaak verwerkt in een pootband of oormerk, zijn in de melkveehouderij behoorlijk ingeburgerd. “Ze zijn heel geschikt om te bepalen of een koe tochtig is en wanneer ze het best geïnsemineerd kan worden. Investeringen in deze technologie zijn voor melkveehouders snel rendabel.” Relatief nieuw is een activiteitsmeter die in een bolus in de pens van de koe verblijft. Deze sensor bepaalt ook de temperatuur en de pH. Dat levert informatie op over de lichaamstemperatuur maar ook over het drinkgedrag van de koe. Als een koe drinkt zakt de temperatuur in de pens tijdelijk. “Normaal gesproken drinkt een melkkoe elke anderhalf a twee uur. Als een koe vier uur niet gedronken heeft, kun je je afvragen wat er aan de hand is. Met het meten van de pH verzamel je informatie over de voedingstoestand van de koe.”

Een steeds populairdere toepassing is plaatsbepaling. “Een boer kan zien waar in de stal de koeien zich bevinden. Dat kan heel handig zijn als je bijvoorbeeld een te insemineren koe wilt opzoeken. Wat eraan zit te komen, is dat de techniek van plaatsbepaling te gebruiken is om gedragspatronen van koeien te bepalen en te analyseren. Komt bijvoorbeeld een koe heel vaak bij de liksteen, dan zou dat een reden kunnen zijn om eens kritisch naar haar rantsoen te kijken.” Melkveebedrijven die automatisch melken, verzamelen via de melkrobots veel data. Steeds meer sensoren meten in melk. Naast kleur en geleidbaarheid gaat het bijvoorbeeld om afbraakproducten die iets zeggen over voeding of beginnende mastitis. “Vooral het combineren van dit soort data kan na analyse nuttige aanwijzingen opleveren.”

Varkenshouderij

In de varkenshouderij zijn er nog niet veel sensoren voor individuele dieren. Wel gebeurt er van alles rondom het beter benutten van bestaande informatie uit de stal, zoals voer, groei en stalklimaat. “Varkenshouders hebben behoefte aan systemen die dit soort data combineren en vertalen naar praktische managementinfo.”

Een interessante toepassing is de zogenoemde hoestmonitor voor vleesvarkens. Deze waarschuwt als varkens in een afdeling meer hoesten dan normaal. “Varkenshouders ervaren dat ze hiermee afwijkende kuchjes eerder opsporen dan dat ze die zelf horen. En dat ze luchtwegproblemen in de kiem kunnen smoren.”

Activiteitsmeting zou in de zeugenhouderij een nuttig hulpmiddel kunnen zijn om terugkomers op te sporen. Maar deze toepassing is nog niet op de markt. “Een aandachtspunt is dat je sensoren zoals activiteitsmeters hufterproof moet maken, want varkens maken alles kapot.” Van Erp verwacht de komende jaren ook nieuwe mogelijkheden om (vlees)varkens individueel te voeren.

Pluimvee

Ook in de pluimveehouderij zijn bedrijven druk met het beter benutbaar maken van bestaande data. “In de pluimveesector zien we daarmee gepaard de zoektocht naar het delen en combineren van data uit andere schakels van de productieketen. Het koppelen van informatie van opfok, ouderdierenbedrijf, broederij en vleeskuikenhouderij zou ondernemers kunnen helpen om hun resultaten te verbeteren. Bedrijven benutten hiervoor onder meer blockchaintechnologie.” Een nieuwe ontwikkeling in de pluimveehouderij is ophangen van camera’s waarmee informatie over verdeling van dieren in de stal te vergaren is. “Bij vleeskuikens bijvoorbeeld is een goede verdeling van de kuikens over de stal belangrijk. Een minder goede verdeling kan duiden op een niet optimaal stalklimaat of problemen met voer- en/of watervoorziening, of de verlichting. De systemen die met camera’s de stal in de gaten houden, registreren ook het gedrag van de dieren. Wat de pluimveehouder kan met die informatie, is nog niet helemaal duidelijk.”

Enkele buitenlandse bedrijven brengen robotjes op de markt voor in pluimveestallen. Het Franse Octopus Robots bouwt een robot die onder meer strooisel omwoelt. “Er is ook een robotje dat rondrijdt in de stal om de kippen te activeren. Een andere robot die nog in ontwikkeling is, kan grondeieren oprapen.” Wat deze robots gemeen hebben, is dat ze voorzien zijn van camera’s en sensoren die op iedere plek informatie over het stalklimaat registreren. “Dat schept mogelijkheden voor een betere beoordeling van het stalklimaat overal in de stal.”

Het blijft een hulpmiddel

Precision Livestock Farming helpt veehouders bij het beter managen van hun veestapel en kan ook voor dierenartsen een hulpmiddel zijn, vindt Van Erp. “De groeiende datastroom kan zorgen dat de dierenarts over extra informatie beschikt, al voordat hij een bedrijf bezoekt. Hij kan zich zo beter voorbereiden. De dierenarts die permissie heeft om mee te kijken, kan ook zien of de veehouder wel of geen actie onderneemt als er afwijkingen zijn. De technologie zal echter niet de rol van boer en dierenarts vervangen. Vakkennis blijft nodig om op grond van de beschikbare informatie de juiste beslissingen te nemen en/of adviezen te geven.”

Om te kunnen reageren op een bericht dient u ingelogd te zijn.


Inloggen