VETMAP helpt dierenarts bij keuze antibioticum

De Gezondheidsdienst voor Dieren (GD) en de faculteit Diergeneeskunde werken met project VETMAP aan een systematiek om dierenartsen te informeren over de gevoeligheid van bacteriële ziekteverwekkers voor verschillende antibiotica. VETMAP richt zich zowel op paarden en gezelschapsdieren als op landbouwhuisdieren.

 

Al jaren is duidelijk dat de formulariumcommissies van de KNMvD behoefte hebben aan actuele resistentiegegevens over combinaties van antibiotica en ziektekiemen”, vertelt Els Broens. Ze is hoofd van het Veterinair Microbiologisch Diagnostisch Centrum (VMDC) van de faculteit Diergeneeskunde en lid van de Werkgroep Veterinair Antibioticabeleid (WVAB) van de KNMvD. “De formularia geven voor verschillende diercategorieën per ziekteverwekker aan welke antibiotica als eerste, tweede en derde keuze middel kunnen worden ingezet. Vanuit het veld horen we echter regelmatig dat bepaalde middelen onvoldoende werken. Dit zou met resistentieontwikkeling te maken kunnen hebben.”

Broens weet dat in het verleden wel gegevens uit de laboratoria van de GD en het VMDC doorgespeeld zijn naar dierenartsen als indicaties omtrent resistentieontwikkeling. “Maar dat is geen goede werkwijze omdat we in een aantal gevallen niet weten hoerepresentatief die informatie is. Zo zijn bijvoorbeeld bijna alle monsters die het VMDC onderzoekt, afkomstig van dieren die al één of meer antibioticabehandelingen hebben gehad. Het ligt voor de hand dat je dan eerder ziekteverwekkers treft die resistent zijn voor bepaalde antibiotica dan gemiddeld in de praktijk het geval is. De gegevens van deze monsters zijn daardoor niet geschikt om de middelenkeuze op te baseren.” Dit geldt in veel mindere mate voor verschillende ziekteverwekkers – uit voornamelijk landbouwhuisdieren – die bij GD op antibioticumgevoeligheid worden onderzocht: van een aantal ziekteverwekker-antibioticumcombinaties is duidelijk dat ze representatief zijn. Van andere combinaties gaat dit verder onderzocht worden.

 

Vetmap

Via project VETMAP proberen GD en faculteit Diergeneeskunde in opdracht van, en betaald door het ministerie van EZ te komen tot een landelijk dekkende representatieve monitoring van de antibioticumgevoeligheid van specifieke bacteriële ziekteverwekkers. Het gaat om ziektekiemen afkomstig van landbouwhuisdieren, gezelschapsdieren en paarden. “De bedoeling is te komen tot een representatieve monitoringssystematiek die informatie oplevert over antibioticagevoeligheden van verschillende ziekmakende bacteriën”, vertelt Jobke van Hout, varkensdierenarts bij GD en nauw betrokken bij de uitvoering van VETMAP. “Waar we op uit zijn, is het opleveren van praktisch toepasbare informatie voor dierenartsen in het veld.”

 

Praktische bruikbaarheid

Om de praktische bruikbaarheid van VETMAP zo groot mogelijk te maken is aan het project een begeleidingscommissie gekoppeld waarin onder meer practici zitten. Van Hout: “De begeleidingscommissie zorgt voor praktische input. Bijvoorbeeld als het gaat om de keuzes van welke bacteriële ziekteverwekkers we de gevoeligheid willen weten en welke antibiotica per ziekteverwekker relevant zijn. VETMAP moet een praktisch hulpmiddel voor dierenartsen worden. Een hulpmiddel dat een dierenarts snel en makkelijk kan raadplegen als hij of zij een antibioticum tegen een bacteriële ziekteverwekker wil inzetten, maar nog geen uitslag van een gevoeligheidsbepaling beschikbaar heeft.”

VETMAP is een pilotproject dat vijftien maanden loopt. Van Hout: “Het is de bedoeling dat we de pilot benutten om te kijken of wat we bedacht hebben, werkt in de praktijk. We gaan het raamwerk opzetten dat nodig is voor de representatieve monitoring die we beogen, en we voeren daarnaast een haalbaarheidsstudie uit. De conclusies zijn belangrijk voor te nemen beslissingen over een verdere uitrol van het monitoringssysteem.”

 

MARAN

“VETMAP richt zich op andere gegevens dan de jaarlijkse zogenoemde MARAN-rapportage”, stelt Broens. “Die brengt ook resistentieontwikkeling in beeld. Maar MARAN richt zich op commensalen en zoönotische bacteriën, en niet op pathogenen. Daarnaast worden in MARAN antibiotica onderzocht die we in de diergeneeskunde niet inzetten. De MARAN-rapportage is geschikt om de vinger aan de pols te houden, maar levert geen praktische informatie op die dierenartsen kunnen gebruiken bij het kiezen van de beste behandeling.’

 

Gezelschapsdieren

Dat VETMAP zich ook richt op gezelschapsdieren is uniek omdat antibioticumresistentie en vermindering van het antibioticagebruik meestal in één adem met de veehouderij worden genoemd. “Bij de landbouwhuisdieren was de problematiek rond antibioticumgebruik het grootst. De afgelopen jaren is in de veehouderij een grote reductie van het antibioticumgebruik gerealiseerd. Het loont om nu ook bij gezelschapsdieren en paarden nog meer in te zetten op een prudent gebruik van antibiotica”, vindt Broens. “Het antibioticumgebruik is bij die diercategorieën weliswaar beperkt, maar er is wel verbetering mogelijk. Bij honden en katten kiezen dierenartsen bijvoorbeeld relatief weinig voor eerste keuze middelen.”

 

Bestaande en nieuwe informatie

Het is de bedoeling om in VETMAP gebruik te maken van zowel bestaande informatiestromen uit de labs van GD en faculteit Diergeneeskunde, als uitslagen van specifiek voor VETMAP uitgevoerde gevoeligheidsbepalingen. “Binnen VETMAP gaan we onderzoeken hoe we bestaande monitoring zodanig kunnen benutten dat we representatieve informatie krijgen”, zegt Van Hout. In de pilot gaat dat gebeuren bij pluimvee en varkens. “Vanuit verschillende projecten zijn bij die diersoorten over ziekteverwekkers en antibioticumgevoeligheid de afgelopen jaren al veel data verzameld.”

Er komt ook een systeem van aanvullende monitoring. “Voor kiemen waarover we met de zogenoemde passieve monitoring weinig zinnigs kunnen zeggen, is extra bemonstering gewenst.”

Binnen de pilot VETMAP gaan de onderzoekers dit opzetten voor luchtwegaandoeningen bij vleeskalveren en huidinfecties bij hond en katten. De komende tijd zullen dierenartsenpraktijken het verzoek krijgen om mee te werken aan dit onderdeel van VETMAP.

 

Om te kunnen reageren op een bericht dient u ingelogd te zijn.


Inloggen