Position paper KNMvD: dierenarts blijft eindverantwoordelijk, ook als AI meedenkt
Houten, 10 november 2026 – Kunstmatige intelligentie (AI) biedt kansen om de veterinaire zorg te verbeteren en werkprocessen efficiënter in te richten. Maar AI mag de professionele beoordeling van de dierenarts nooit vervangen. De dierenarts blijft zelf verantwoordelijk voor klinische beslissingen en moet AI-uitkomsten altijd kritisch beoordelen. Dat stelt de beroepsvereniging Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Diergeneeskunde (KNMvD) in haar position paper Verantwoord gebruik van artificiële intelligentie in de diergeneeskunde.
AI ondersteunt, maar beslist niet zelfstandig
AI kan dierenartsen ondersteunen bij uiteenlopende taken: van planning en cliëntcommunicatie tot diagnostiek en behandeling. Juist bij toepassingen die direct invloed hebben op de diagnose of behandeling zijn betrouwbaarheid en zorgvuldigheid essentieel. De KNMvD stelt daarom dat AI-systemen voor diagnostiek en behandeling alleen ondersteunend mogen worden ingezet en dat de uitkomsten altijd door een dierenarts moeten worden beoordeeld en gevalideerd.
Dat vraagt ook om voldoende AI-geletterdheid bij dierenartsen en veterinaire teams. Zij moeten de beperkingen van AI kennen, onjuiste of verzonnen informatie (hallucinaties) kunnen herkennen en weten wanneer AI niet geschikt is. Ook blijven een professioneel oordeel en een zorgvuldige afweging van de belangen van dier, eigenaar en samenleving noodzakelijk.
Speelt AI een wezenlijke rol bij bijvoorbeeld de interpretatie van een röntgenfoto van een patiënt, dan moet het gebruik ervan transparant zijn voor de dierhouder en worden vastgelegd in het patiëntendossier.
Bijsluiter voor AI-systemen
Niet ieder AI-systeem is even betrouwbaar of geschikt voor veterinair gebruik. De KNMvD benadrukt daarom het belang van betrouwbare, transparante en gevalideerde systemen, waarvan de prestaties onafhankelijk zijn beoordeeld op onder meer nauwkeurigheid, reproduceerbaarheid, veiligheid en klinische bruikbaarheid.
Ook leveranciers hebben hierin een verantwoordelijkheid. De KNMvD pleit voor een duidelijke ‘bijsluiter’ bij AI-systemen, zodat dierenartsen weten waarvoor een toepassing geschikt is, wat de beperkingen zijn, op welke databronnen het systeem is gebaseerd en hoe het is gevalideerd. Ook moet duidelijk zijn waar gegevens worden opgeslagen, of cliënt- en patiëntgegevens worden gebruikt voor verdere training en welke mate van autonomie het systeem heeft. Menselijke controle moet daarbij geborgd zijn.
Verantwoord gebruik
De inzet van AI in de diergeneeskunde valt onder meer de Europese AI-verordening en de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), maar specifieke regelgeving voor AI in de diergeneeskunde ontbreekt grotendeels. Bovendien bieden bestaande regels volgens de KNMvD nog onvoldoende houvast voor de inhoudelijke beoordeling van de effectiviteit en klinische meerwaarde van veterinaire AI-toepassingen. De behoefte aan onafhankelijke validatie is daarmee een belangrijk aandachtspunt.
Zolang een duidelijk wettelijk kader ontbreekt, ligt er een belangrijke verantwoordelijkheid bij de beroepsgroep zelf om AI verantwoord toe te passen en bij te dragen aan aanvullende professionele normen en standaarden.
