Hoog risico op hittestress bij paarden en veulens, aanvullende adviezen voor eigenaren

Met de extreem hoge temperaturen van deze week hebben paarden te maken met een bijzonder hoog risico op hittestress, zowel in de wei als op stal. Problemen kunnen uiteenlopen van oververhitting tot levensbedreigende hitteshocks. Dierenartsen en paardenhouders wordt daarom verzocht om extra alert te zijn op verschijnselen van hittestress. Vivianne van Leeuwen-Beeks, paardendierenarts en bestuurslid bij het Cluster Paard van de KNMvD, geeft een aantal extra adviezen die je kunt bespreken met eigenaren om paarden te beschermen tegen de hitte.

Hittestress

Als een paard niet goed meer kan afkoelen door een hoge omgevingstemperatuur, ontstaat hittestress. Dit kan uitmonden in een levensgevaarlijke hitteshock. Let voor signalen van hittestress op overmatig zweten of juist het uitblijven van zweten, een snelle en oppervlakkige ademhaling en een verhoogde hartslag van meer dan 60 slagen per minuut in rust. Ook sloomheid, wankel lopen of zelfs instorten of niet meer kunnen staan, wijzen op oververhitting. Andere waarschuwingssignalen zijn donkere of plakkerige slijmvliezen, spiertrillingen en een verhoogde lichaamstemperatuur.

Mocht je worden ingeschakeld door oververhitting bij een paard, dan adviseert Vivianne om eigenaren direct te laten starten met koelen. “Zorg dat het paard uit de zon wordt gehaald en dat de eigenaar, terwijl je onderweg bent, het paard koelt door koud water over de rug en het kruis te spuiten of gooien. Dit kan je het beste doen door afwisselend 30 seconden fanatiek met koud water te koelen en dan 30 seconden rond te stappen zodat het ‘koude’ bloed uit de vaatjes in en net onder de huid weer wordt vervangen door warmer bloed uit het lichaam. Vervolgens weer 30 seconden koelen en weer 30 seconden rondstappen en deze cyclus zo vaak herhalen totdat het paard zélf aangeeft het niet meer leuk te vinden.”

Voorkomen van hittestress

Er zijn volgens Vivianne een aantal belangrijke dingen die eigenaren kunnen doen om hun paard te beschermen:

• Schaduw bieden. “Het lijkt vanzelfsprekend, maar er staan genoeg paarden in de paddock of weide zonder enige schuilmogelijkheid. Een afdak heeft daarbij de voorkeur boven bomen of een bomenrij, omdat het doorgaans ook bescherming biedt tegen insecten. Is schaduw geen optie? Adviseer dan om een paard dan ‘s nachts te weiden of creatief aan de slag te gaan met schaduwdoeken, tenten, sproeiers of ventilatoren.”
• Voldoende schoon drinkwater voorzien. “In tonnen kunnen snel algen ontstaan en paarden drinken meer op warme dagen. Zorg dat er niet te veel ijskoud water ineens wordt gegeven, maar liever lauw water”, geeft Vivianne aan. Als richtlijn geldt minimaal 50 liter water per paard van 500 kilogram per dag, met een hogere behoefte bij zware inspanning. Ook moet paarden onbeperkt ruwvoer kunnen opnemen. Zorg dat de paarden altijd de beschikking hebben over een liksteen of elektrolyten-supplement.
• Stallen koelen. al is het maar met een ventilator. Tijdens perioden van extreme hitte kan het verstandig zijn paarden overdag in een koele of actief gekoelde stal te houden en pas ’s nachts te weiden. Spuit eventueel het staldak nat voor extra verkoeling.
• Voorkom transporten. Zet paarden niet op transport tenzij het echt niet anders kan, bijvoorbeeld vanwege een medische noodzaak. Boven de 25 graden is het advies om thuis te blijven. Zeker in files loopt de temperatuur in een trailer op het warme asfalt snel op. Vanaf 30 graden geldt er een verbod op transport langer dan 8 uur. Vanaf 35 graden is er een verbod op alle transport van dieren.
• Als een eigenaar met een paard traint, adviseer dan om de intensiteit van de training aan te passen. Train het liefst zo vroeg mogelijk op de dag. Ga niet op wedstrijd of op een andere locatie trainen – boven de 35 graden is het sowieso volgens de richtlijnen van de Sectorraad Paarden aangeraden om paardenevenementen te annuleren.
• Zorg dat paarden met witte neuzen of ogen voldoende zonbescherming krijgen. UV-werende maskers met een neusstuk werken volgens Vivianne het beste.

Speciale aandacht voor veulens

Voor veulens is de hitte nog gevaarlijker dan voor volwassen paarden. Veulens zijn namelijk veel minder goed in staat om hun lichaamstemperatuur te reguleren dan volwassen paarden. “Hun kleine lijfje warmt veel sneller op tot gevaarlijke hittestress aan toe, met name in de felle zon”, licht Vivianne toe. “Ze blijven als ze klein zijn braaf in de buurt van hun moeder en zoeken nog niet zelf de schaduw op. Als ze sloom worden van de hitte drinken ze minder en drogen ze uit. Dat leidt snel tot hitteshock en instorting.”

Om hittestress bij veulens te voorkomen, is het advies om merries met veulens tijdens de warmste uren van de dag, tussen 11.00 en 17.00 uur, binnen te houden of alleen toegang te geven tot schaduwrijke plekken, zoals een binnenbak of paddock met bomen rondom. Op heel warme dagen kan de eigenaar ervoor kiezen om merries en veulens ’s nachts te weiden in plaats van overdag, mits de omstandigheden (zoals wolvengevaar) dit toelaten. Daarbij is het belangrijk rekening te houden met de buitentemperatuur, omdat ook te koude omstandigheden niet goed kunnen zijn voor jonge dieren.

Zeker bij veulens is zo veel mogelijk schaduw en bescherming tegen de zon in de weides en paddocks belangrijk. Als er wordt bijgevoerd, voer dan in de schaduw. Als de merrie eet, kan het veulen dan in de schaduw afkoelen. Adviseer bovendien erop te letten dat de merrie voldoende drinkt en continu toegang heeft tot vers drinkwater, zodat de melkproductie op peil blijft.

Twijfelt een eigenaar over de gezondheid van een veulen? Dan is het slim om de lichaamstemperatuur te (laten) controleren. Een temperatuur boven de 39 graden is reden om het dier meteen naar binnen te halen en opnieuw te meten na ongeveer een half uur. Bij een temperatuur boven de 40 graden is actief koelen noodzakelijk en is de dierenarts nodig om onderliggende aandoeningen, zoals een infectie, uit te sluiten.