Vergeten vrienden, soms enige vrienden
Vergeten vrienden: zo noemt de Raad voor Dierenaangelegenheden (RdA) de gezelschapsdieren van mensen in een kwetsbare positie. Redt het huisdier zich wel als bazen in de knel komen? De vraag stellen is hem beantwoorden. Welzijn van mens en dier zijn nauw verweven. Niet alleen omdat problematische situaties waarin mensen terecht kunnen komen, risico’s meebrengen voor hun dieren. Dieren kunnen tegelijkertijd heel erg belangrijk zijn voor kwetsbare mensen. Soms is het dier hun enige vriend in een verder armzalig bestaan. Daarmee hebben honderdduizenden honden, katten en andere huisdieren een belangrijke maatschappelijke functie. Volkomen terecht dus dat de RdA aandacht vraagt voor ‘de dieren in kwestie’ in tijden van toenemende vergrijzing en groeiende sociale ongelijkheid.
Gescheiden werelden
De zienswijze ‘Vergeten vrienden: mens in de knel, maar redt het huisdier zich wel?’ werd op 3 november gepresenteerd de Dierenpoort, een halfjaarlijks evenement dat de RdA organiseert in perscentrum Nieuwspoort. Dierenarts en Tweede Kamerlid Renate den Hollander opende deze Dierenpoort en verder was het woord vooral aan Nienke Endenburg, GZ-psycholoog en hoofddocent aan de Faculteit Diergeneeskunde, forumvoorzitter van deze zienswijze. “De problematiek is veel groter dan ik me van tevoren had gerealiseerd. De groep kwetsbare mensen is heel divers: van dak- en thuislozen tot aan ouderen met dementie,” aldus Endenburg. Bovendien is de zorg voor mensen en dieren georganiseerd in verschillende, van elkaar gescheiden werelden. “Wij denken dat je met een betere afstemming en samenwerking meer meters kunt maken,” zegt ze. Het is niet nodig dat zorgmedewerkers dierwelzijnsspecialisten worden, maar het zou wel helpen dat de thuiszorgmedewerker weet waar je terecht kunt voor hulp en overleg, bijvoorbeeld voor een regeling voor dierenartskosten of een ‘dierenbuddy’ die helpt met de zorg voor de hond of de kat.
Niet-pluis-gevoel
Maar het kan ook andersom. Vanuit de zorg voor dieren worden soms signalen opgepikt over het welzijn van de dierhouder. Als een dierenarts een niet-pluis-gevoel krijgt bij een dier in de spreekkamer, kan dit erop duiden dat er iets mis is met de eigenaar. Soms is het zelfs zo, dat een eigenaar wél naar de dierenarts gaat, maar zichzelf verwaarloost. Het zou goed zijn als die dierenarts dan contacten heeft in de buurt, bijvoorbeeld met de wijkagent. Het aanbod aan hulp is echter heel versnipperd en lang niet overal beschikbaar. Ook kan de drempel om naar de dierenarts te stappen érg hoog zijn. Daardoor worden de problemen te laat opgemerkt. Ook kan er bij zorgmedewerkers schroom zijn om verwaarlozing te melden, uit angst dat het dier bij hun cliënt wordt weggehaald. Maar soms ligt de oplossing voor het oprapen. Effectieve hulpverlening aan kwetsbare mensen met dieren vraagt om een menselijke, niet-bureaucratische en niet-veroordelende benadering. Laat deze beroepshouding nu net een sterk punt zijn van dierenartsen en paraveterinairen. Hoewel het uiteraard niet mogelijk is voor ieder zielig dier of meelijwekkende eigenaar een oplossing te vinden, kan het veterinaire team in een praktijk wel de drempel verlagen om hulp te vragen. Bijvoorbeeld met een verwijzing naar dierenbuddy of een dieren-voedselbank in de buurt.
One welfare
De zienswijze Vergeten Vrienden biedt kansrijke aanknopingspunten om de zorg voor mens en dier in kwetsbare posities te verbeteren. En er zijn diverse hartverwarmende initiatieven om de zorg voor dieren in de knel te verlichten. Ik noem er een paar, zonder volledig te zijn: de Stichting Bevordering Huisdierenwelzijn, de Dierenartscadeaukaart, Stichting Minimaatje, gratis Kattencastratie voor Minima en de Sociale Dierenhulp van de Dierenbescherming. Verder is het bij signalen van verwaarlozing altijd mogelijk overleg te hebben met de Landelijke Inspectiedienst Dierenwelzijn (LID). Op de website van het Landelijk Informatiecentrum Gezelschapsdieren (LICG) is een speciale pagina gewijd aan Dierenhulp voor minima. Ook handig voor vrienden en collega’s, werkzaam in de humane zorg. Tot heil van mens en dierenwelzijn: one welfare!
