Klachten en tucht

Augustus vorig jaar kwam er een klein lijkende uitspraak van een rechtbank langs die heel grote gevolgen kan hebben. Met de aantekening dat er misschien nog hoger beroep volgt en dat dit kan veranderen.

Je wordt dierenarts omdat je van dieren houdt. Vervolgens loop je in de praktijk aan tegen eigenaren die met google/AI een alternatief vinden, de rekening niet willen betalen en agressie tegen een hulpverlener blijkbaar normaal vinden. Dat heeft aantoonbaar effect op mentaal welzijn. Dat ook een tuchtprocedure er bij veel dierenartsen flink inhakt, is intussen genoegzaam aangetoond en bekend.

Een van de ideeën achter straf is dat straf preventief werkt.Straf doet pijn, zo niet fysiek, dan toch financieel, en dus laat je het uit je hoofd om een scheve schaats te rijden. Het idee achter tuchtrecht is dat het geen straf is, maar een maatregel waar de beroepsbeoefenaar, bijvoorbeeld de dierenarts, van moet leren. Hoe het dan werkt dat een strafrechtelijke boete een straf is en een tuchtrechtelijke boete leerzaam, wordt er even niet bij uitgelegd.

Het lastige van koopkeuringen is dat deze een momentopname zijn, terwijl de koper liefst een volledige toekomstvoorspelling wil, dat de keuring is bedoeld om (dreigende) problemen aan het licht te brengen, maar dat er als dat gebeurt, er altijd iemand ongelukkig wordt; (aspirant-) koper, verkoper, verzekeraar, of bij deelnamekeuringen de deelnemer of misschien zelfs de wedstrijdorganisatie. Tel daarbij op dat lang niet altijd duidelijk is wie er precies opdrachtgever is voor de keuring (en dus een rechtsbetrekking heeft met de dierenarts) en dat zowel emotionele als financiële belangen een partijtje mee blazen. Drie keer raden wie dat vervolgens op het bord krijgt?  

Fokken en gezondheid gaan niet altijd hand in hand. Publicaties over ‘the cost of reproduction’ laten zien dat voorplanting een prijs heeft, maar omdat zorg en wetenschap 24 uur per dag klaar staan, lijkt dat risico wat uit beeld te zijn geraakt. Het zou niet zo gek zijn als fokkers zich wat meer bewust werden van het feit dat de keuze voor pups of kittens, ook een keuze voor een risico is. Bij rassen zonder nauwe kanaaltjes en brede schedels is dat al zo, en bij rassen met nog vele malen erger. 

Veiligheid in de praktijk is met dieren nooit gegarandeerd. Dieren bijten, krabben, schoppen, springen, ontsnappen, kortom, doen allerlei dingen waar wij mensen niet altijd verweer tegen hebben. Rechtspraak genoeg hierover. De wetgever heeft een deel van de problemen alvast getackeld met een wetsartikel dat aansprakelijkheid voor schade door dieren in principe bij de bezitter legt.

Dierenarts is een beschermde titel. Een titel die je moet verdienen met een diploma, hard werken en komt met een grote verantwoordelijkheid voor diergezondheid, dierenwelzijn en de maatschappij. Desondanks zijn door de Nederlandse overheid slechts twee dingen geregeld: de toelating tot het beroep en het Veterinair Tuchtcollege. Het doel van het Nederlands Veterinair Tuchtcollege (VTC), dat in 1993 door de overheid is opgezet, is het hooghouden van de kwaliteit van de diergeneeskunde met oog op dierenwelzijn en voedselveiligheid. Uit eerder onderzoek is echter gebleken dat het VTC veel vaker gebruikt wordt als klachtenbank door de consument die op deze manier zijn gram bij de dierenarts probeert te halen (1). Dit past niet bij het originele doel van het VTC. Wat doet dit met de dierenarts en diens kwaliteit? Doet het VTC wel wat het moet doen? De KNMvD sprak Iaira Boissevain en Paul Mandigers over het Veterinair Tuchtcollege.    

Anderhalf jaar geleden gaf het Veterinair Beroepscollege groen licht aan dierenwelzijnsorganisaties om bij het Tuchtcollege te klagen over dierenartsen. Daar wordt grif gebruik van gemaakt; varkenskeuringen, hondenpaspoorten, youtubefilmpjes, et cetera. Niet verbazend dat nu ook ‘de Oostvaardersplassen’ in de tuchtrechtelijke vuurlinie komen. Doe je niets, is het niet goed, behandel je daar als dierenarts een dier, hup, tuchtzaak.  

Officieel is een straf van het Veterinair Tuchtcollege geen ‘straf’ maar een maatregel. Een maatregel die dient om misslagen in de beroepsuitoefening te beteugelen. Dat neemt niet weg dat de dierenarts vaak wel degelijk het gevoel heeft ‘voor het hekje’ te staan, en de maatregel als straf ervaart.